Nếu hỏi tôi của 10 năm về trước rằng mục tiêu trong tương lai là gì, thì đó có lẽ là việc học để có cái nghề và đi làm.

Dường như việc học suốt 12 năm học phổ thông và định hướng chọn ngành chọn nghề vào đại học của tôi thời điểm đó luôn gắn liền giữa việc học – để rồi đi làm kiếm sống, nuôi gia đình, hay tích luỹ tài sản, có cho mình sự đảm bảo và ổn định.

Giờ nhìn lại mục tiêu đó không hề sai, bởi hầu hết tất cả chúng ta ở độ tuổi 18 đôi mươi khi được hỏi về mục đích của việc học sẽ đều có những lựa chọn như thế, thật ra những lựa chọn ấy không hề sai chỉ là nó không nên là mục tiêu duy nhất.

12 năm học phổ thông, 4 năm đại học, (nếu ai chọn con đường học vị như thạc sĩ mất thêm 2 năm, tiến sĩ 3-4 năm), nhìn lại tất cả những kiến thức mình học là về một chuyên môn hay lĩnh vực cụ thể nào đó, tức là mình dành thời gian học chỉ để sử dụng chuyên môn.

Và cũng đã từng nghĩ rằng với 16 năm học kiến thức là mình có thể sống cho cả cuộc đời này. Nghĩ rằng bấy nhiêu đó đã đủ mà không cần phải học thêm bất kì điều gì nữa.

Nhưng cả cuộc đời này mình đâu chỉ làm duy nhất những việc chuyên môn không, mình sẽ còn phải đối diện với rất nhiều những vấn đề khác nhau trong cuộc sống: môi trường công việc, cách giao tiếp ứng xử với đồng nghiệp, cấp trên. Cách tương tác với những người xung quanh, cách kết nối tạo mối quan hệ để không đánh mất mình. Đời sống cá nhân thì là những vấn đề liên quan đến những mối quan hệ với người thân trong gia đình, với vợ chồng, con cái. Là con người thì cũng phải đối diện với vô thường, với những khổ đau mất mát, đối diện với sự thất vọng, cô đơn, bệnh tật, sự ra đi của người thân và kể cả chính mình.

Rồi trong những đêm tối, những lần hoang mang, vô định, khi trong tay chẳng còn lại gì, có khi là những trống rỗng vì không được là chính mình. Con đường bằng phẳng với lộ trình đã vạch sẵn giờ đây đã bắt đầu có những chông chênh, có nhiều ngã rẽ, và bản thân thì chẳng biết sẽ chọn ngã rẽ nào.

Khi một vài mối quan hệ bản thân biết là không thể tiếp tục, nhưng buông thì lại không làm được.

Tôi không ngừng tự hỏi trước giờ mình phấn đấu vì điều gì, mình cố gắng vì điều gì, mình làm tất cả mọi thứ để có được những gì? Mình liên tục chạy về phía trước để được gì, trong khi những thứ tích luỹ không đem lại cho mình sự bình an mỗi ngày, thấy mọi thứ bản thân làm trước giờ đều trở nên vô nghĩa.

Nhiều lần tự hỏi, công việc, những điều mình đã tích luỹ, đã được học, được dạy, những mối quan hệ mình đã kết nối trong gần 10 năm nay, tại sao nó vẫn không giúp mình giải quyết được những băn khoăn hiện tại này?

Tôi bắt đầu nhận ra sự khác nhau giữa sự tự học và được giáo dục. Tự học đòi hỏi sự chủ động, tinh thần tự nguyện và quá trình đó có thể kéo dài cả đời người. Còn được giáo dục sẽ có điểm dừng, ví như khi rời khỏi một môi trường học thuật nào đó.

Cũng từng cho rằng với những chuyên môn, kiến thức, kinh nghiệm, mối quan hệ đã xây dựng tôi có thể sống và làm được tất cả mọi việc, nhưng cuộc đời không như là mơ, cuộc đời đâu đơn giản đến thế. Trường học chỉ dạy những kỹ năng, chuyên môn có một công việc nào đó để sống được với cái nghề. Nó phù hợp cho những lộ trình ổn định, theo khuôn khổ đã được vạch sẵn. Nhưng còn cuộc đời thì đâu chỉ lặp lại đúng như những khuôn khổ đó, cuộc đời là đầy sự biến chuyển không ngừng, cuộc đời là vô định, là vô thường.

Trước giờ chỉ học làm việc sao cho tốt, nhưng lại chưa bao giờ học cách làm sao để sống tốt. Bởi vốn cho rằng sống thì cứ sống thôi, người xung quanh mình vẫn sống đấy thôi, mình cần gì phải học.

Liệu khi không học những điều này mình có thể sống được hay không?

Tôi nghĩ mình vẫn có thể sống được, xung quanh vẫn có nhiều người đang sống ổn mỗi ngày đó thôi. Nhưng rồi lại thấy nhiều người có thật nhiều tiền bạc, vật chất, địa vị nhưng họ vẫn không hạnh phúc. Mỗi đêm họ không có được một giấc ngủ ngon. Trong khi việc ngủ là điều hiển nhiên và rất đổi bình thường mà đã là con người thì ai cũng có thể làm được. Họ dành cả đời chỉ để đạt được những thứ mà người khác ngưỡng mộ, nhưng một thứ giản đơn mà một con người bình thường nào cũng có được là giấc ngủ ngon thì họ lại không có được.

Thật ra chúng ta vẫn luôn học mỗi ngày, mỗi ngày còn sống, còn hiện diện trên cuộc đời này là mỗi ngày mình vẫn còn phải học, để rồi mới nhận ra 16 năm học chuyên môn sẽ không đủ để đối diện với sự đa dạng của cuộc đời này.

Đây là những điều tôi đã làm trong những năm gần đây: tự học, đọc sách, thay đổi tư duy, rèn cho mình tư duy đa chiều để có thể nhìn nhận vấn đề ở nhiều khía cạnh khác nhau. Khi rèn cho mình những kỹ năng tự học nho nhỏ, tôi bắt đầu có sự chủ động và say mê.

.

Tổn thương

Khi nhận diện bản thân cũng có những tổn thương từ thời thơ ấu và hiểu rằng bất kỳ một sự việc tổn thương nào xảy ra dù lớn hay nhỏ, đều sẽ để lại trong mình những dấu ấn thông qua cách cách mình hành xử với những người xung quanh, vậy nên bất kỳ tổn thương nào cũng cần được soi rọi và chữa lành.

Và dẫu cho hiện tại này đây những tổn thương đó có thể đã qua, nhưng bên trong mình vẫn còn những khối năng lượng kẹt lại, những cảm xúc đó vẫn còn nằm lại trong tâm trí, chỉ cần một yếu tố nào đó tác động thì cảm xúc ấy sẽ quay trở lại ngay lập tức. Và nếu muốn chữa lành những tổn thương đó thì bước đầu phải nhận diện và sau đó là giải phóng những cảm xúc để có thể chữa lành.

Đó là lúc tôi bắt đầu học về EFT, gõ huyệt giải phóng cảm xúc. Với phương pháp này chúng ta sẽ gõ và tác động lên những điểm huyệt khác nhau để giải phóng những cảm xúc khó khăn đó.

.

Thiền

Rồi trong những đêm mất ngủ, trăn trở, suy nghĩ đủ điều, tôi nhận ra sự bận rộn của tâm trí, những lo lắng hiện có đa phần xuất phát từ cái đầu của mình, từ những suy nghĩ. Đó là lúc tôi bắt đầu học về thiền, cách để làm lắng dịu lại tâm trí.

Khi rèn luyện về tư duy, hiểu về những cái bẫy của tâm trí tạo ra, tôi bắt đầu nhận ra những con đường sai, để rồi bắt đầu có những sự chuyển biến từ việc tạo ra những niềm tin mới và đưa nó vào cuộc sống của mình.

Rèn cho mình những hoạt động để có một tâm trí khoẻ mạnh: chú trọng chất lượng giấc ngủ, kết nối với thiên nhiên thông qua những chuyến đi rừng hay leo núi, tập thể dục điều độ, thực hành thói quen biết ơn trong cuộc sống, viết nhật ký mỗi ngày, kết nối và duy trì những mối quan hệ chất lượng.

Tại Việt Nam trong khoảng 10 năm trở lại đây có rất nhiều những hoạt động chữa lành đã bắt đầu xuất hiện, ý thức về những căn bệnh tinh thần cũng được nâng cao, chúng ta nói nhiều hơn về trầm cảm, bắt đầu để ý hơn đến những căng thẳng và lo lắng mà chúng ta có trong cuộc sống.

Thiền là phương pháp được chứng minh là có hiệu quả và giúp được rất nhiều cho những người có tâm bệnh, và là liệu pháp mà hầu như tất cả các nhà trị liệu đều dùng trong việc giúp những người đang có tổn thương.

Nhiều nghiên cứu chỉ ra mỗi ngày trong đầu chúng ta sẽ có ít nhất 10. 000 suy nghĩ, tâm trí mình như con khỉ luôn nhảy nhót và chuyển động và khi chúng ta có những tổn thương thì còn bất an hơn nữa. Bản chất của việc thực hành thiền là quan sát suy nghĩ, hình ảnh, những gì khởi lên trong tâm trí và không chạy theo những suy nghĩ đó.

.

Tâm trí

Những lần tương tác vì không có sự hiểu, không biết cách để lắng nghe, không có được sự đồng cảm, để rồi gây nên những tranh cãi, dẫn đến những tổn thương, mất đi những kết nối, tôi bắt đầu học về lỗi tư duy, những thiên kiến, bẫy tâm trí, học cách lắng nghe, sự đồng cảm..

.

Cảm xúc

Học cách dừng lại, nhận diện, và quan sát cảm xúc chính mình trước thảy, mình còn khó chịu trước những điều bất như ý là do mình chưa vững vàng nên để người làm mình khó chịu.

Mình đang có những cảm xúc gì? cảm xúc này đang giúp mình hay hạn chế mình ra sao? Thông điệp mà những cảm xúc này mang đến cho mình là gì?

Cảm xúc là những phản ứng hoá sinh trong cơ thể, do những suy nghĩ hoặc hành vi tạo nên, mình không thể kiểm soát những chất hoá sinh trong cơ thể nên cũng không thể kiểm soát được cảm xúc. Điều mình cần làm là học cách điều chỉnh cảm xúc chứ không phải là kiểm soát cảm xúc. Học cách điều chỉnh để cảm xúc không leo thang, điều chỉnh để không đè nén hoặc né tránh cảm xúc.

Học cách không kiểm soát người khác, mình giữ tốt chính mình, không còn thấy mình khác biệt, cũng không còn muốn người khác phải giống mình, mỗi người một cuộc đời, mỗi người một lựa chọn.

Khi nghe người khác chia sẻ những điều trái với quan điểm, vẫn cảm nhận bên trong có chút khó chịu, điều này nói lên rằng mình đang có niềm tin rất khác với người này, đây là lúc mình cần có tư duy cởi mở, nếu không sẽ dễ chỉ trích, phán xét người khác.

Có những tình huống giờ đây mỗi khi đối diện tôi không còn cảm xúc mạnh nữa, khi hiểu rồi thì không cần phải giải thích, không cần phải tranh luận hay thuyết phục một ai cả.

.

Yoga

Thông thường khi chúng ta có những tổn thương thì những tế bào trên cơ thể cũng sẽ ghi nhận lại những tổn thương đó để rồi dần dần chúng ta mất đi kết nối với cơ thể của mình.

Việc tập yoga, cảm nhận hơi thở, cảm nhận cơ thể giúp tôi kết nối lại được với cơ thể mình.

.

Tâm linh

Khi tìm hiểu về tâm linh, hiểu về ý nghĩa, mục đích mình đến với cuộc đời này, hiểu rằng cơ thể này là nơi chứa đựng linh hồn để được trải nghiệm và học những bài học cuộc đời.

Để rồi cũng học cách yêu thương và trân trọng lấy cơ thể này, dẫu biết đã là con người sinh ra ai rồi cũng sẽ chết, nhưng vẫn muốn ngày mình chết đi không muốn tạo thêm gánh nặng cho thân xác này.

Rồi bắt đầu học và tìm hiểu về dinh dưỡng, không còn chiều chuộng bản thân bằng những món ăn chỉ để thoả mãn vị giác, mà biết chọn lựa đâu là thực phẩm nên và không nên ăn, làm sao để có cơ thể khoẻ mạnh.

Sử dụng cơ thể làm phương tiện để sống, học tập và làm việc hiệu quả.

.

Học để quên

Quên đi những thiên kiến, niềm tin sai lệch của bản thân về người khác, đọc và tiếp thu những thông tin đa chiều, đặt ra những câu hỏi liên tục, dần dần xây dựng cho mình một cái tôi lành mạnh.

.

Chúng ta vẫn luôn tự học mỗi ngày, học cách ứng xử giao tiếp với người khác, học những chuẩn mực đạo đức xã hội, những quy định phép tắc, những gì được làm và không được làm, học từ những trải nghiệm của bản thân, học từ truyền thông tin tức, học từ những người xung quanh….Chúng ta vẫn học trọn đời dù muốn hay không, đừng nghĩ rằng khi già đi hay khi ở một độ tuổi nhất định nào đó (về hưu) thì chúng ta sẽ dừng lại việc học.

Không. Chúng ta vẫn học mỗi ngày.

Tuổi 20 ta học về chuyên môn để có được một công việc, học về kỹ năng để giao tiếp và thích nghi với môi trường làm việc.

Tuổi 30, học về kỹ năng quản lý tài chính, quản lý chi tiêu trong gia đình, một số khác thì bắt đầu học làm cha làm mẹ, học cách nuôi dạy và chăm sóc con cái, học cách chăm sóc cha mẹ, học về sức khoẻ tinh thần, học về mối quan hệ hôn nhân gia đình, học về cách kết nối và duy trì những mối quan hệ chất lượng.

Tuổi 40 học những bài học về sự chiêm nghiệm, về lòng người, về nhân sinh.

Tuổi 60, học về cách để bảo vệ sức khoẻ, học về dinh dưỡng, học cách chăm lo sức khoẻ, giấc ngủ, học giao tiếp với con cháu, học cách chấp nhận cơ thể mình sẽ già đi, học cách đối diện với sinh tử chính mình.

Thật ra những điều này không nhất phải diễn ra theo từng giai đoạn, có những kiến thức không cần phải diễn ra theo đúng lộ trình hay độ tuổi, mà nó phụ thuộc nhiều vào nhu cầu và sự chủ động ở mỗi người, thậm chí bao gồm cả việc không nhất thiết phải học. Vẫn ổn, không sao cả.

Chỉ là trước đây bản thân thường hay có thắc mắc tại sao những cô chú lớn tuổi đã nghỉ hưu rồi lại thích tham gia sinh hoạt vào những câu lạc bộ, hay có thể dễ dàng bắt gặp mấy cô chú lớn tuổi tập thể dục dưỡng sinh ở công viên, và điều đó làm họ vui mỗi ngày.

Giờ đây mới hiểu là bởi vì bản chất của con người cho đến cuối cùng vẫn là sự tương tác kết nối với cộng đồng, với xã hội, là một trong những giá trị sống mà đã là con người thì ai ai cũng đều có.

Một vài nghiên cứu cũng đã chỉ ra rằng khi duy trì kết nối tương tác với xã hội sẽ làm cho quá trình lão hoá chậm hơn.

Nên nghỉ hưu không phải là chấm hết, nghỉ hưu là một sự chuyển đổi, những người về hưu họ có rất nhiều kinh nghiệm sống, nhiều kỹ năng mà họ đã học và tích luỹ được so với lớp trẻ. Về mặt tâm lý học chỉ ra rằng nếu những người về hưu mà vẫn giữ được sự kết nối, chia sẻ được những điều giá trị cho người xung quanh, thì họ sẽ cảm thấy cuộc sống vẫn còn ý nghĩa, bản thân họ vẫn còn giá trị đóng góp cho một ai đó hay một tập thể nào đó, đó sẽ là mục đích để họ có thể vui sống mỗi ngày.

Học mỗi ngày là cách để tôi có được sự tự do.

Tự do trong những lựa chọn, mà không ép mình phải chạy theo đám đông hay những quy chuẩn mà xã hội đặt ra. Tự do chọn cách sống, cách yêu, cách lựa chọn mối quan hệ, chọn những ai bản thân muốn ở cùng. Tự do lựa chọn những giá trị, chọn ý nghĩa cho từng điều mình làm. Tự do được là chính mình mà không còn bận tâm nhiều đến suy nghĩ hay ánh mắt của người khác. Tự do trong suy nghĩ, tự do thoát ra khỏi những định kiến, tư duy cũ, những niềm tin vốn ăn sâu vào mình từ những ngày còn bé để giờ đây nhận ra nó không còn phù hợp.

Chúng ta vẫn luôn học trong suốt cuộc đời này.

Chúng ta vẫn luôn học dù là trong những khoảng lặng.

.

.

.

.

.